Dag 15 - Gezondheid

Infecties

Infecties bij sportmensen zijn berucht. Een simpele luchtweginfectie bijvoorbeeld kan maandenlange trainingsarbeid teniet doen. Sportmensen blijken vooral gevoelig te zijn voor luchtweg en huidinfecties. Dat laatste is gemakkelijk verklaarbaar. Bij veel sporten is de huid door het vele transpireren vochtig en daardoor kwetsbaar.

In de afgelopen jaren is duidelijk geworden dat training en matige intensiteit de weerstand verhoogt en de vorming van afweercellen bevordert. Maar langdurige intensieve en uitputtende training verzwakt de weerstand juist.

Uit onderzoek is gebleken dat sportmensen die 32 km per week trainden, minder klachten over luchtweg infecties hadden dan sportmensen die driemaal zoveel trainden. Waarschijnlijk lijkt uit onderzoek geconcludeerd te kunnen worden dat lichamelijk inspanning met een intensiteit die lager ligt dan 65 procent van het maximum, het immuunsysteem stimuleert, waardoor de weerstand tegen infecties toeneemt, maar dat door inspanningen met een hogere intensiteit de weerstand tegen (luchtweg) infecties juist afneemt is echter nog onduidelijk hoe en waarom dit gebeurt.

Sporten met een infectie

Sporten met koorts is niet verstandig en levert nogal wat risico's op gezondheidsproblemen op. Bij koorts kan de warmtehuishouding gemakkelijk verstoort raken en is het lichamelijk prestatievermogen duidelijk afgenomen. Bij 'griep' is er daarnaast ook het risico dat de hartspier aangedaan is, waardoor er met name bij of na inspanning hartritmestoornissen kunnen ontstaan, Het is weliswaar zeldzaam, maar hartritmestoornissen met een dodelijke afloop zijn voorgekomen!

Sporten met koorts moet dan ook met klem worden ontraden.

Sporters denken vaak dat het slikken van antibiotica bij infectieziekten oorzaak zou zijn van een teruggang van de prestatie. Hierbij worden oorzaak en gevolg echter verward en op grond van objectieve bevindingen kan de koorts hiervoor verantwoordelijk gesteld worden.

Enkele dagen na het verdwijnen van de koorts kan de training geleidelijk weer worden opgepakt, maar de training zal vooral qua intensiteit en omvang aangepast dienen te worden. Uitputting moet absoluut worden vermeden en “luisteren naar het lichaam” is hierbij echt noodzakelijk! Uitonderzoek is gebleken dat het prestatievermogen tien dagen na koorts nog duidelijk afgenomen kan zijn en vaak duurt het dan ook weken voordat de sporter weer op het ‘oude’ niveau kan trainen.

Overtraining

Overtraining is een situatie waarin een verstoring is opgetreden tussen (trainings-) belasting en (trainings-) belastbaarheid. Deze situatie wordt vooral veroorzaakt door uitputtende (aërobe en /of anaërobe) trainingen waarbij onvoldoende tijd voor herstel wordt genomen. Daarnaast zijn vooral ook slaapgebrek en stress schuldig aan overtraining. In zulk een situatie krijgen infecties een grotere kans. Vaak hoor je dat een atleet al een paar weken niet lekker 'draaide' en vervolgens een infectie zich openbaarde. Het is dan de vraag of dit 'niet lekker draaien' al een uiting was van de naderende infectie of dat de sporter al overtraind was, waardoor de infectie een grotere kans had.

Preventieve maatregelen

Er zijn een aantal maatregelen te treffen waarmee de kans op infecties kan verminderen. De meest voor de hand liggende is natuurlijk om de trainingsbelasting zo te doseren dat de kans op overtraining zo gering mogelijk is. Een naderende overtraining is echter niet altijd even gemakkelijk objectief (bijvoorbeeld door middel van laboratoriumonderzoek) vast te stellen. Het belangrijkste is dat de sporter zijn lichaam goed kent en in de gaten houdt hoe hij zich voelt. Als hij zich onvoldoende hersteld voelt en eigenlijk geen zin heeft om weer een (intensieve) training uit te voeren, moet dat opgevat worden als een signaal van een mogelijke overtraining. Het is belangrijk om na een uitputtende inspanning (bijvoorbeeld een marathon) voldoende tijd te nemen voor herstel, want uit onderzoek is gebleken dat de verminderde werking van het immuunsysteem slechts tijdelijk is en dat dit immuunsysteem zich bij voldoende rust, goede en adequate voeding en eventueel mineralensuppletie snel herstelt Bij prestatievermindering die samenhangt met chronische vermoeidheidsklachten en algemene malaise is het altijd aan te raden om te zoeken naar de mogelijke aanwezigheid van bijvoorbeeld gebit en bijholtes en deze zo nodig te elimineren. Bij sportactiviteiten in een tropisch land, waarbij een grotere kans op infecties bestaat, kan het zinvol zijn om naast de 'vereiste' vaccinaties, ook een injectie met gamma-globilines te laten zetten, waarmee de weerstand tegen allerlei infecties tijdelijk verhoogd is.

Ik beveel elke hardloper(atleet) het bijhouden van een dagboek aan. In dit dagboek leg je vast de sportacties (afstand, intensiteit etc., het gevoel tijdens en na het sporten, hartslag tijdens rust en een keer in de week je lichaamsgewicht. Constateer je dat de rustpols hoger is dan normaal dan schuilt er een infectie of overtraining komt om de hoek kijken.

Met deze waarnemingen kan je preventief je maatregelen nemen.